_______________________________________________________________________________________________________

Documentair Fotoproject
De Nederlandse Besturen 2009 - 2014

 

De Eerste Hollandse Polder
In 1515 waren ze te ver gegaan. Karel V dwong het gehele bestuur van het Hoogheemraadschap Rijnland tot aftreden omdat het verzuimde verantwoording voor de financiën af te leggen aan de lokale gemeenschappen. En of het niet genoeg was, in 1516 verbood hij de leden van een waterschapscollege om tegelijkertijd lid te zijn van het Hof van Holland dat immers tot taak had de waterschappen te controleren. De prille ‘democratie van de droge voeten’ - anderhalve eeuw eerder ontstaan bij de drooglegging van Mastenbroek, de oudste polder van Nederland - was gered.
De keizer had namelijk moeten vaststellen dat waterbeheer in de Lage Landen alleen maar succesvol kon zijn wanneer het decentraal en zonder belangenverstrengeling plaats vond èn de betrokkenen meededen op voet van gelijkheid.
Zijn besluit droeg bij aan wat later het Poldermodel zou gaan heten, een politieke en bestuurlijke cultuur die wordt gekenmerkt door overleg en het streven naar consensus en, naar wordt beweerd, erg Hollands is.

Bij de aanloop naar de Europese top in Brussel op 18 en 19 juni 2009, citeert de wereldpers J.P. Balkenende uit een exclusief interview dat de oud-premier kort ervoor gaf aan de Wereldomroep:

Dutch PM: Europe should adopt Dutch ‘polder model!

Samen met Angela Merkel pleit hij voor de introductie van het zgn. Rijndeltamodel: polderen op Europese schaal om het hoofd te kunnen bieden aan de crisis.

Het poldermodel is de kinderschoenen ontgroeid, dacht ik toen ik deze woorden las. Tijd om het tot onderwerp van een serie te maken.

Nederlandse Besturen is de werktitel van de serie die haar vertrekpunt vindt in dit oer-Hollandse verschijnsel.
Een snelle zoektocht levert het volgende op. In Pyttersen’s Almanak, jaargang 107, zijn 11.500 organisaties, stichtingen en verenigingen opgenomen die in de Nederlandse samenleving actief zijn en die een bovenlokaal belang dienen. Zij streven primair een non-profit doel na. Samen met de lokale organisaties kom je op een kleine 250.000. De overheid zit hier nog niet eens bij, net zo min als de overlegorganen binnen het bedrijfsleven. Per hoofd van de bevolking is dat veel. Nergens ter wereld wordt dat aantal geëvenaard.

Met andere woorden, Nederlanders overleggen graag met andere Nederlanders om te komen waar ze willen:

... schoolbestuur, kascommissie, redactieraad, bestuur van de klaverjasvereniging, deelraad, ballotagecommissie Tennisclub Groenendael, de kalkcommissie (de groep die verantwoordelijk is voor de belijning van het voetbalveld) ledenraad, universiteitsraad, directie, verenigingsvergadering, Raad van Advies, Netwerk, wijkvaders, Colleg van Advies, College van Toezicht, Hoge Raad van Adel, Redactieraad, feestcommissie, Jaarclub, Corps, Senaat (studenten), Gemeente (van kerk), Classis Synode, Jongelingsvereniging, mannenvereniging, bestuur van de Moskee, Blijf van mijn Lijf huis, Kabinet, Gedeputeerde staten, College van B en W, Fractie, Staten Generaal, 1e en 2e kamer, Waterschapsbestuur, Heemraden, De Kring ...

Veel bestuursleden geven actief vorm aan de samenleving. Dat doen ze vanuit een betrokkenheid met de wereld om hen heen. Ze zijn gedreven om samen met anderen verbetering, voortgang te bewerkstelligen, oplossingen te bedenken, problemen op te lossen. Toewijding en zorg, wellicht in combinatie met hun eigen drijfveer om zich te ontwikkelen, samen te zijn met anderen of het gewoon leuk te hebben.
De besturen waar het mij om gaat bestaan uit vrijwilligers, mensen die van mening zijn dat er naast gezin en werk nog andere taken verricht zullen moeten worden om de maatschappij te maken tot wat die is. Taken die de overheid noch het bedrijfsleven zich tot de hunne rekenen.
Deze bestuursleden zijn het cement van de samenleving.

Het Groepsportret
Net zoals in de serie Honderd Hollandse Huishoudens - waarbij de structuur van het gezin het uitgangspunt was - zal ook in deze serie de vorm gegeven zijn, het bestuur: voorzitter, secretaris, penningmeester en mogelijk andere bestuurs- en/of commissieleden. Maar ín die vorm zien wij wel mensen. Landgenoten die deel uitmaken van onze huidige samenleving, haar vertegenwoordigen en tegelijkertijd vormgeven. Via hen krijgen wij Nederland te zien in aan het begin van de 21ste eeuw, een werkelijkheid die, net zoals bij de huishoudens, vele malen gevarieerder en ongelijksoortiger is dan vaak wordt aangenomen, waargenomen, gewenst of gepropageerd.
Die wereld te tonen is het doel van de serie Nederlandse Besturen.

Werkwijze
Het groepsportret neemt in de Nederlandse beeldcultuur een voorname plaats in. In precies dezelfde Gouden Eeuw waarin het inpolderen tot een dagelijkse routine was geworden, werd de basis voor dit genre in de schilderkunst gelegd en het is nog steeds een superieure vorm om de complexe werkelijkheid te lijf te gaan. De vorm die ik kies, het geposeerde portret, sluit aan bij deze traditie.

Publicatie
Op dit moment denk ik rond de 100 besturen te fotograferen. De foto’s hebben elkaar nodig om het verhaal te vertellen en zo zullen ze ook worden geopenbaard. Wanneer de foto’s naar buiten gaan zal dat uitsluitend zijn in het kader van dit project, en dus in elkaars context.

De Foto’s
Elk bestuur krijgt een afdruk en kan de foto rechtenvrij aanwenden voor eigen doeleinden..

Naslag
Voor de serie Honderd Hollandse Huishoudens kijkt men op:
http://www.tacoanema.nl/pages/groups.html
Het boek is verschenen onder dezelfde titel bij:
Uitgeverij De Verbeelding / ISBN 978-90-78909-15-6.
De tentoonstelling was te zien, samen met een keuze uit het fotoarchief van de familie Enschedé, in Huis Marseille, Amsterdam, van 7 maart tot 25 mei 2009.

Naar aanleiding van deze tentoonstelling kreeg ik het verzoek van de familie de Savornin Lohman een boek te maken met portretten van hun familieleden.
Het boek is in een oplage van 300 exemplaren uitgegeven door Stichting de Savornin Lohman Fonds in 2010.
Een selectie is te zien op:
http://www.tacoanema.nl/pages/groups.html

. . .

Keizer Karel V (Gent,1500 – Cuacos de Yuste (Spanje),1558), uit het Huis Habsburg, was sinds 1506 landsheer van uiteindelijk (1543) alle Nederlandse gewesten, van 1516 tot 1556 als Karel I koning van Spanje en van 1519 tot 1556 als Karel V Rooms-Duits keizer.

Met dank aan H. Pleij in Erasmus en het Poldermodel, Bas Kromhout in het Historisch Nieuwsblad, 29 mei 2009,
KvK en de Wereldomroep.

. /.